NHNN kích hoạt công cụ hoán đổi ngoại tệ để bơm thêm VND cho hệ thống ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa chính thức sử dụng nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ để hỗ trợ thanh khoản VND, trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng tăng vọt lên hơn 7% – mức cao nhất ba năm. Đây được xem là biện pháp kịp thời nhằm giảm áp lực căng thẳng vốn cuối năm và bổ sung thêm “đường ống” bơm tiền cho hệ thống ngân hàng.

NHNN bơm VND thông qua công cụ hoán đổi ngoại tệ

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, cho biết NHNN đã triển khai nghiệp vụ swap USD/VND với các tổ chức tín dụng nhằm ổn định thị trường tiền tệ và tăng nguồn vốn ngắn hạn cho các ngân hàng.

Cụ thể, nghiệp vụ được thực hiện từ ngày 5/12 với:

• Hạn mức tối đa: 500 triệu USD
• Kỳ hạn: 14 ngày
• Tỷ giá giao dịch: 23.945 – 23.955 VND/USD

Theo cơ chế này, NHNN mua USD từ các ngân hàng tại tỷ giá 23.945 VND/USD và bán lại sau 14 ngày với tỷ giá 23.955 VND/USD. Điều này cho phép ngân hàng thương mại nhận VND ngay lập tức, tương đương vay VND trong 14 ngày với chi phí khoảng 1,1%/năm, trong khi vẫn đảm bảo được quyền sở hữu lại số USD ban đầu.

Swap giúp NHNN bơm VND từ chính lượng USD dư thừa trong hệ thống, một tài sản có tính thanh khoản cao nhưng trước đây chưa được tận dụng nhiều trong điều tiết thị trường.

Vì sao NHNN phải kích hoạt công cụ mới?

Thanh khoản hệ thống gần đây chịu áp lực lớn:

• Lãi suất liên ngân hàng tăng vượt 7%, cao nhất kể từ 2021.
• Nhu cầu vốn tăng mạnh vào dịp cuối năm.
• Kênh OMO – vốn là công cụ bơm tiền truyền thống – dần chạm giới hạn khi tài sản bảo đảm là trái phiếu Chính phủ không còn nhiều.

Lượng OMO lưu hành đã vượt 360.000 tỷ đồng, chiếm gần một nửa lượng trái phiếu Chính phủ đủ điều kiện cầm cố. Điều này khiến dư địa vay thêm qua OMO thu hẹp đáng kể. Swap USD/VND vì vậy được xem như một “kho thanh khoản” mới, không phụ thuộc vào TPCP.

Theo đánh giá của các chuyên gia SHS, hạn mức 500 triệu USD nhiều khả năng chỉ là bước thăm dò. Nếu công cụ hoạt động hiệu quả, NHNN có thể mở rộng quy mô hoặc tiến hành thêm nhiều phiên swap khác.

Tác động tức thời đến thị trường tiền tệ

Ngay sau khi nghiệp vụ được công bố, lãi suất liên ngân hàng lập tức hạ nhiệt, cho thấy nguồn VND đã được bổ sung nhanh vào hệ thống.

Swap mang lại nhiều hiệu quả:

• Giảm áp lực lãi suất ngắn hạn
• Hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng
• Tạo thêm lựa chọn điều hành thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào OMO

Tuy nhiên, việc bơm VND cũng có thể gây áp lực lên tỷ giá do làm thu hẹp chênh lệch lãi suất VND – USD và giảm lượng USD lưu thông trong hệ thống.

NHNN đồng thời nâng lãi suất OMO để giảm rủi ro tỷ giá

Từ ngày 4/12, NHNN tăng lãi suất OMO từ 4,0% lên 4,5%, được xem là bước đi quan trọng để:

• Tránh việc lãi suất liên ngân hàng giảm quá sâu
• Giữ mức chênh lệch lãi suất VND – USD đủ lớn
• Giảm áp lực lên tỷ giá USD/VND

Lãi suất OMO 4,5% đóng vai trò như mức sàn, giúp thị trường giữ lại sự ổn định trong bối cảnh nguồn VND được bơm thêm.

Tỷ giá USD/VND được duy trì ổn định nhờ nhiều yếu tố hỗ trợ

Trong hai tháng gần đây, tỷ giá USD/VND gần như đi ngang, dù bối cảnh quốc tế còn nhiều biến động. Nguyên nhân chủ yếu là:

• Chênh lệch lãi suất VND – USD vẫn duy trì mức dương lớn
• Kho bạc Nhà nước thực hiện các đợt mua ngoại tệ quy mô lớn
• NHNN linh hoạt sử dụng nhiều công cụ điều hành song song

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng lãi suất cao chỉ giúp điều chỉnh giữa USD và VND trong hệ thống, chứ không tạo ra nguồn USD mới. Vì thế, sự ổn định của tỷ giá vẫn cần thêm các công cụ hỗ trợ khác.

Swap USD/VND – bước mở rộng quan trọng trong bộ công cụ điều hành tiền tệ

Theo giới phân tích, việc NHNN kích hoạt swap và đồng thời nâng lãi suất OMO là giải pháp tối ưu trong giai đoạn căng thẳng thanh khoản cuối năm. Cách làm này:

• Bơm VND nhanh, kịp thời
• Hạn chế rủi ro biến động tỷ giá
• Không làm xáo trộn mạnh mặt bằng lãi suất
• Mở rộng “hộp công cụ” điều hành của NHNN

Đây không chỉ là giải pháp ngắn hạn mà còn cho thấy NHNN đang đa dạng hóa phương thức điều tiết, giảm phụ thuộc vào một kênh duy nhất và tăng khả năng phản ứng trước biến động thị trường tiền tệ.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn vẫn tăng cao, công cụ swap được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng để giữ ổn định thanh khoản và hỗ trợ thị trường bước qua thời điểm cao điểm cuối năm.